Większość polskich miast ma centralny rynek, który od wieków stanowił miejsce handlu, spotkań mieszkańców i najważniejszych wydarzeń. Zabrze jest jednym z nielicznych dużych miast, w którym takiego placu nie znajdziemy. Powód sięga XIX wieku i jest związany z historią powstania miasta.
Zabrze rozwijało się inaczej niż większość miast
Najważniejszą przyczyną braku rynku jest fakt, że Zabrze przez długi czas nie było jednym organizmem miejskim. Na terenie dzisiejszego miasta funkcjonowało kilka odrębnych osad i gmin, które rozwijały się niezależnie od siebie.
Ich rozbudowa była napędzana przede wszystkim przez przemysł, kopalnie oraz huty. Powstawały kolejne zakłady pracy, osiedla robotnicze i nowe ulice, jednak nie wytyczono jednego centralnego placu pełniącego funkcję rynku.
Prawa miejskie Zabrze otrzymało stosunkowo późno
W przeciwieństwie do wielu śląskich miast Zabrze nie wyrosło wokół średniowiecznego rynku. Prawa miejskie otrzymało dopiero w 1922 roku, kiedy miejscowość była już dużym ośrodkiem przemysłowym.
Układ zabudowy był wówczas ukształtowany i nie przewidywał budowy klasycznego rynku znanego z historycznych miast.
Centrum miasta powstało wokół głównych ulic
Funkcję reprezentacyjnego centrum przejęły ulice oraz place rozwijające się wraz z przemysłem i administracją. To właśnie okolice ulicy Wolności oraz placu Wolności stały się najważniejszym punktem miasta.
Znajdują się tam instytucje publiczne, sklepy, restauracje, przystanki komunikacji miejskiej oraz miejsca organizacji wydarzeń.
Czy plac Wolności jest rynkiem?
Wielu odwiedzających uznaje plac Wolności za odpowiednik rynku. W praktyce pełni on podobną rolę jako miejsce spotkań mieszkańców i przestrzeń publiczna.
Nie jest jednak rynkiem w historycznym znaczeniu. Nie został wytyczony jako centralny plac lokacyjny podczas zakładania miasta, lecz powstał znacznie później wraz z rozwojem Zabrza.
Czy w Zabrzu planowano budowę rynku?
Na przestrzeni lat pojawiały się koncepcje przebudowy centrum miasta i stworzenia bardziej reprezentacyjnej przestrzeni publicznej. Nie zdecydowano się jednak na utworzenie klasycznego rynku, ponieważ wymagałoby to całkowitej przebudowy istniejącego układu urbanistycznego.
Obecnie centrum Zabrza zachowuje charakter miasta przemysłowego, którego rozwój był związany z kopalniami, hutami i dynamicznym rozwojem XIX wieku.
Brak rynku stał się elementem tożsamości miasta
To, że Zabrze nie posiada tradycyjnego rynku, często zaskakuje turystów. Jednocześnie jest to konsekwencja wyjątkowej historii miasta, które powstało z połączenia wielu osad przemysłowych, a nie wokół średniowiecznego placu handlowego. Dzięki temu układ urbanistyczny Zabrza wyróżnia się na tle większości dużych miast w Polsce.
Źródło: www.silesiainfo.pl
