Buchta z masłem to tradycyjny wypiek drożdżowy kojarzony między innymi z kuchnią Beskidów i Śląska Cieszyńskiego. Miękkie, sprężyste ciasto, wyraźny maślany aromat i delikatna słodycz sprawiają, że dobrze smakuje zarówno na śniadanie, jak i jako dodatek do popołudniowej kawy. Można podawać ją bez dodatków, posmarować świeżym masłem albo połączyć z domową konfiturą, miodem czy powidłami.
Choć nazwa może kojarzyć się z niewielkimi bułeczkami pieczonymi obok siebie, w regionalnych przepisach buchta występuje również jako większe ciasto drożdżowe pieczone w jednej formie. W tradycyjnej wersji przygotowuje się ją z mąki pszennej, mleka, drożdży, żółtek, cukru i sporej ilości masła. Do ciasta można dodać rodzynki oraz skórkę cytrynową, które nadają mu bardziej świąteczny charakter.
Czym właściwie jest buchta z masłem?
Buchta to wypiek z ciasta drożdżowego, który powinien być lekki, puszysty i łatwy do odrywania lub krojenia. W niektórych domach przygotowuje się ją w postaci połączonych ze sobą bułeczek. Kulki ciasta układa się blisko siebie w formie, a podczas wyrastania i pieczenia łączą się bokami. Gotowe porcje można później rozdzielać bez używania noża.
W kuchni Śląska Cieszyńskiego nazwa buchta bywa jednak stosowana także wobec jednego większego placka drożdżowego. Taki wypiek podawano dawniej między innymi podczas bardziej uroczystych niedzielnych śniadań, często razem z kawą zbożową i mlekiem.
Niezależnie od wybranego kształtu najważniejsze pozostaje odpowiednio wyrobione ciasto. Powinno być elastyczne, miękkie i dobrze napowietrzone. Po upieczeniu buchta nie może być zbita ani sucha. Jej wnętrze powinno tworzyć delikatne włókna, charakterystyczne dla prawidłowo przygotowanego ciasta drożdżowego.
Składniki na domową buchtę z masłem
Do przygotowania klasycznej buchty najlepiej wykorzystać mąkę pszenną przeznaczoną do delikatnych wypieków. Dobrze sprawdzi się typ 450, 500 albo 550. Mąka powinna mieć temperaturę pokojową i przed użyciem warto ją przesiać. Dzięki temu łatwiej połączy się z pozostałymi składnikami.
Na jedną średnią formę można przygotować:
- 500 g mąki pszennej,
- 30 g świeżych drożdży albo 7 g drożdży suchych,
- 250 ml letniego mleka,
- 80 g cukru,
- 100 g masła,
- 3 żółtka i 1 całe jajko,
- szczyptę soli,
- skórkę startą z cytryny,
- opcjonalnie 80 g rodzynek,
- dodatkowe masło do posmarowania formy i gotowego ciasta.
W dawnych recepturach można znaleźć wersje zawierające jeszcze więcej żółtek i masła. Przykładowy regionalny przepis zakłada użycie 200 g masła i pięciu żółtek na 500 g mąki. Taka buchta jest bardziej treściwa, wilgotna i wyraźnie maślana.
Jak zrobić rozczyn drożdżowy?
Świeże drożdże należy pokruszyć do miseczki, dodać łyżkę cukru, łyżkę mąki oraz około 100 ml letniego mleka. Całość trzeba dokładnie wymieszać i odstawić na około 10 do 15 minut. Gotowy rozczyn powinien zwiększyć objętość i pokryć się warstwą piany.
Mleko nie może być gorące. Zbyt wysoka temperatura może osłabić albo całkowicie zahamować działanie drożdży. Najbezpieczniej użyć mleka lekko ciepłego, którego temperaturę można bez problemu sprawdzić palcem.
Przy drożdżach suchych przygotowywanie osobnego rozczynu zazwyczaj nie jest konieczne. Można wymieszać je bezpośrednio z mąką, o ile producent nie zaleca innego sposobu użycia. Pozostałe składniki nadal powinny mieć temperaturę pokojową.
Jak wyrobić puszyste ciasto na buchtę?
Do dużej miski należy wsypać przesianą mąkę, cukier i sól. Następnie dodaje się gotowy rozczyn, pozostałe mleko, żółtka oraz jajko. Składniki trzeba początkowo mieszać łyżką, a gdy zaczną tworzyć jednolitą masę, rozpocząć wyrabianie ręczne albo użyć miksera z hakiem.
Roztopione masło najlepiej dodawać stopniowo pod koniec wyrabiania. Powinno być płynne, ale już przestudzone. Wlewanie go niewielkimi porcjami pozwala ciastu spokojnie wchłonąć tłuszcz. Jeżeli całe masło zostanie dodane od razu, masa może stać się śliska i trudniejsza do wyrobienia.
Ciasto należy wyrabiać przez około 10 do 15 minut. Początkowo będzie lepkie, dlatego nie warto od razu dosypywać dużej ilości mąki. Zbyt twarde ciasto po upieczeniu stanie się suche i mało puszyste. Prawidłowo wyrobiona masa powinna odchodzić od ścianek miski, zachowując jednocześnie miękką konsystencję.
Na końcu można dodać skórkę cytrynową i rodzynki. Suszone owoce warto wcześniej zalać na kilka minut ciepłą wodą, następnie osuszyć i oprószyć niewielką ilością mąki. Dzięki temu łatwiej rozłożą się w cieście.
Ile powinna wyrastać buchta?
Wyrobione ciasto należy uformować w kulę, umieścić w misce i przykryć czystą ściereczką. Powinno wyrastać w ciepłym miejscu bez przeciągów przez około 60 do 90 minut. Dokładny czas zależy od temperatury w pomieszczeniu, świeżości drożdży i proporcji składników.
Nie trzeba stawiać miski bezpośrednio przy gorącym grzejniku. Zbyt wysoka temperatura może sprawić, że powierzchnia ciasta zacznie wysychać. Wystarczy miejsce o temperaturze około 24 do 27 stopni Celsjusza.
Ciasto jest gotowe do dalszej pracy, gdy mniej więcej podwoi swoją objętość. Po naciśnięciu palcem zagłębienie powinno powoli wracać. Jeżeli masa bardzo szybko się prostuje, prawdopodobnie potrzebuje jeszcze kilkunastu minut.
Jak uformować buchtę?
Najprostsza metoda polega na przełożeniu całego ciasta do podłużnej keksówki albo okrągłej tortownicy. Formę należy wcześniej dokładnie wysmarować masłem. Powierzchnię ciasta można wyrównać dłonią zwilżoną wodą lub posmarowaną olejem.
Drugą możliwością jest przygotowanie niewielkich bucht. Ciasto dzieli się wtedy na równe porcje, każdą z nich zaokrągla i układa w formie z niewielkimi odstępami. Poszczególne kulki można posmarować roztopionym masłem. Podczas pieczenia wyrosną i połączą się ze sobą, ale nadal będzie można łatwo je rozrywać. Taki sposób formowania jest charakterystyczny dla wielu przepisów na buchty drożdżowe.
Uformowane ciasto powinno wyrastać po raz drugi przez około 25 do 40 minut. Przed włożeniem do piekarnika można posmarować je roztrzepanym jajkiem, mlekiem albo roztopionym masłem.
W jakiej temperaturze piec buchtę z masłem?
Buchtę najlepiej piec w temperaturze około 175 stopni Celsjusza przy ustawieniu góra i dół. Mniejsze bułeczki mogą być gotowe po 25 do 30 minutach. Większy wypiek pieczony w jednej formie zwykle potrzebuje około 40 do 50 minut.
W regionalnych recepturach czas pieczenia może dochodzić nawet do 60 minut, szczególnie gdy ciasto zawiera dużo masła, żółtek i mleka.
Jeżeli wierzch rumieni się zbyt szybko, formę można luźno przykryć arkuszem papieru do pieczenia. Gotowość najlepiej sprawdzić drewnianym patyczkiem. Po wbiciu w środek powinien wyjść bez śladów surowego ciasta.
Bezpośrednio po wyjęciu z piekarnika powierzchnię buchty warto posmarować cienką warstwą roztopionego masła. Skórka stanie się dzięki temu delikatniejsza, a wypiek nabierze intensywniejszego aromatu.
Z czym podawać buchtę?
Świeża buchta smakuje najlepiej jeszcze lekko ciepła. Można odrywać kolejne kawałki i smarować je zwykłym masłem. Dobrze komponuje się również z miodem, powidłami śliwkowymi, konfiturą malinową, dżemem morelowym albo domowym kremem waniliowym.
Buchty bez nadzienia tradycyjnie podaje się między innymi z masłem, miodem lub dżemem. Wypiek można także delikatnie oprószyć cukrem pudrem, choć nie jest to konieczne.
Mniej słodką wersję da się wykorzystać podobnie jak chałkę. Pasuje do kawy z mlekiem, kakao, herbaty albo kawy zbożowej. Kromki jednodniowej buchty można także krótko podgrzać na suchej patelni lub przygotować z nich tosty francuskie z jajkiem i mlekiem.
Dlaczego buchta nie wyrosła?
Najczęstszą przyczyną jest użycie nieaktywnych drożdży albo zbyt gorącego mleka. Problem może pojawić się również wtedy, gdy ciasto stoi w chłodnym miejscu lub zawiera za dużo mąki. Ciężka, twarda masa potrzebuje więcej czasu na zwiększenie objętości, a po upieczeniu może pozostać zbita.
Drożdże nie powinny mieć bezpośredniego kontaktu z dużą ilością soli. Sól najlepiej wymieszać wcześniej z mąką, natomiast rozczyn wlać w inne miejsce miski. Warto też pamiętać, że ciasto zawierające dużo masła, cukru i żółtek rośnie wolniej niż zwykłe ciasto na bułki.
Nie należy skracać drugiego wyrastania. Buchta włożona do piekarnika zbyt wcześnie może gwałtownie popękać, nierówno się podnieść albo pozostać ciężka w środku.
Co zrobić, żeby buchta nie była sucha?
Podstawą jest zachowanie właściwych proporcji składników. Nadmierne dosypywanie mąki podczas wyrabiania sprawia, że wypiek traci miękkość. Lepiej pozostawić ciasto lekko klejące i wyrabiać je dłużej, aż stanie się bardziej elastyczne.
Buchty nie należy także piec dłużej, niż jest to potrzebne. Patyczek powinien być suchy, ale skórka nie musi stać się bardzo ciemna. Po upieczeniu dobrze jest przykryć ciasto czystą ściereczką i pozostawić do stopniowego ostygnięcia.
Masło dodane do środka oraz rozprowadzone na powierzchni ogranicza wysychanie i nadaje miąższowi przyjemną strukturę. Właśnie dlatego nie warto zastępować całej jego ilości olejem lub margaryną, gdy zależy nam na tradycyjnym smaku.
Jak przechowywać buchtę z masłem?
Całkowicie wystudzoną buchtę najlepiej zawinąć w papier do pieczenia, a następnie umieścić w zamykanym pojemniku albo woreczku przeznaczonym do żywności. W temperaturze pokojowej zachowa dobrą jakość przez około dwa dni.
Nie należy zamykać ciepłego wypieku w szczelnym opakowaniu. Para wodna skropli się na ściankach, przez co skórka zrobi się wilgotna, a ciasto może szybciej się zepsuć.
Buchtę można również zamrozić. Najwygodniej wcześniej podzielić ją na porcje, szczelnie zapakować i wyjąć tylko tyle, ile będzie potrzebne. Po rozmrożeniu wystarczy podgrzać kawałek przez kilka minut w piekarniku. Posmarowany świeżym masłem ponownie stanie się miękki i aromatyczny.
Źródło: www.silesiainfo.pl
