Układ zasilania silnika odpowiada za dostarczenie odpowiedniej mieszanki paliwa i powietrza do komory spalania. To od jego działania zależy nie tylko uruchomienie silnika, ale także osiągi, zużycie paliwa i emisja spalin. W starszych samochodach stosowano gaźniki, natomiast w nowszych konstrukcjach standardem stał się wtrysk paliwa.
Choć oba rozwiązania pełnią tę samą funkcję, działają w zupełnie inny sposób. Różnice dotyczą zarówno budowy, jak i sposobu dawkowania paliwa.
Jak działa gaźnik?
Gaźnik jest mechanicznym urządzeniem, które miesza paliwo z powietrzem przed dostaniem się mieszanki do cylindrów silnika. Jego działanie opiera się na zjawisku podciśnienia powstającego w kolektorze dolotowym.
Powietrze zasysane przez silnik przepływa przez zwężkę zwaną gardzielą. W tym miejscu zwiększa się prędkość przepływu powietrza, a jednocześnie spada ciśnienie. Dzięki temu paliwo jest zasysane z komory pływakowej przez dysze i miesza się z powietrzem.
Powstała mieszanka trafia następnie do cylindrów, gdzie dochodzi do spalania. Ilość paliwa regulowana jest przez przepustnicę oraz zestaw dysz i kanałów znajdujących się w gaźniku.
Gaźnik jest konstrukcją stosunkowo prostą, dlatego przez wiele lat był standardem w samochodach osobowych oraz motocyklach.
Jak działa wtrysk paliwa?
Wtrysk paliwa wykorzystuje zupełnie inną zasadę działania. W tym układzie paliwo nie jest zasysane przez przepływ powietrza, lecz podawane pod ciśnieniem przez specjalne wtryskiwacze.
Sterowanie dawką paliwa odbywa się elektronicznie. Komputer silnika analizuje dane z różnych czujników, między innymi temperatury silnika, położenia przepustnicy, ilości powietrza czy prędkości obrotowej.
Na podstawie tych informacji system oblicza dokładną ilość paliwa potrzebną w danym momencie pracy silnika. Następnie wtryskiwacze rozpylają paliwo w kolektorze dolotowym lub bezpośrednio w cylindrze.
Taki sposób dawkowania pozwala bardzo precyzyjnie kontrolować proces spalania.
Najważniejsze różnice w budowie
Gaźnik jest urządzeniem czysto mechanicznym. Składa się z komory pływakowej, dysz paliwowych, przepustnicy oraz kanałów powietrznych. Jego działanie zależy głównie od podciśnienia i przepływu powietrza.
Wtrysk paliwa jest bardziej rozbudowanym systemem. Obejmuje pompę paliwa, wtryskiwacze, czujniki, przewody paliwowe oraz sterownik elektroniczny.
Dużą rolę odgrywa tu elektronika, która kontroluje pracę całego układu i reaguje na zmieniające się warunki pracy silnika.
Precyzja dawkowania paliwa
Jedną z największych różnic między gaźnikiem a wtryskiem jest dokładność podawania paliwa.
W gaźniku dawka paliwa zależy od ustawień mechanicznych i przepływu powietrza. W praktyce oznacza to, że mieszanka nie zawsze jest idealnie dopasowana do aktualnych warunków pracy silnika.
W przypadku wtrysku komputer może bardzo dokładnie określić ilość paliwa potrzebną w danej chwili. Dzięki temu spalanie jest bardziej kontrolowane i stabilne.
Ta różnica ma duże znaczenie dla osiągów i ekonomii jazdy.
Zużycie paliwa i emisja spalin
Silniki wyposażone w gaźnik zazwyczaj zużywają więcej paliwa niż jednostki z wtryskiem. Wynika to z mniejszej dokładności w przygotowaniu mieszanki paliwowo powietrznej.
Wtrysk paliwa pozwala utrzymać właściwe proporcje paliwa i powietrza w niemal każdej sytuacji. Dzięki temu spalanie jest bardziej efektywne, a ilość niespalonych składników w spalinach jest mniejsza.
To właśnie rozwój norm emisji spalin sprawił, że producenci samochodów zaczęli rezygnować z gaźników na rzecz układów wtryskowych.
Rozruch silnika
Kolejną różnicą jest sposób uruchamiania zimnego silnika. W pojazdach z gaźnikiem często stosowano tzw. ssanie, czyli mechanizm wzbogacający mieszankę paliwową podczas rozruchu.
Kierowca musiał ręcznie włączyć ssanie lub korzystać z jego automatycznej wersji. Bez tego silnik mógł mieć trudności z uruchomieniem przy niskiej temperaturze.
W samochodach z wtryskiem paliwa komputer samodzielnie dobiera odpowiednią dawkę paliwa podczas rozruchu. Dzięki temu uruchomienie silnika jest zazwyczaj łatwiejsze i bardziej powtarzalne.
Serwis i regulacja
Gaźnik wymaga okresowej regulacji i czyszczenia. Zanieczyszczenia w paliwie lub osady mogą powodować problemy z działaniem dysz i kanałów paliwowych.
Mechanicy często musieli regulować skład mieszanki, poziom paliwa w komorze pływakowej oraz ustawienie przepustnicy.
Układy wtryskowe nie wymagają tak częstej regulacji mechanicznej, ale są bardziej skomplikowane technologicznie. W przypadku awarii konieczna bywa diagnostyka komputerowa oraz wymiana uszkodzonych elementów, takich jak czujniki czy wtryskiwacze.
Dlaczego gaźniki zniknęły z nowych samochodów?
Współczesne silniki muszą spełniać bardzo rygorystyczne normy dotyczące emisji spalin oraz zużycia paliwa. Gaźnik nie pozwala na tak precyzyjną kontrolę spalania, jak nowoczesny układ wtryskowy.
Elektroniczne sterowanie umożliwia dokładne dopasowanie pracy silnika do aktualnych warunków jazdy. System reaguje na zmiany obciążenia, temperatury oraz prędkości obrotowej niemal natychmiast.
Z tego powodu wtrysk paliwa stał się standardem w samochodach osobowych, a gaźniki pozostały głównie w starszych pojazdach, prostych silnikach spalinowych oraz niektórych motocyklach.
Różnice między gaźnikiem a wtryskiem dotyczą więc nie tylko budowy, lecz także sposobu działania i możliwości kontroli procesu spalania w silniku.
Źródło: www.silesiainfo.pl
