Ból pleców jest jedną z najczęstszych dolegliwości, z którymi pacjenci trafiają do lekarza. W wynikach badań obrazowych często pojawiają się określenia wypuklina krążka międzykręgowego oraz przepuklina kręgosłupa. Dla wielu osób brzmią podobnie i bywają traktowane jak to samo schorzenie. W rzeczywistości oznaczają dwa różne etapy zmian w obrębie dysku międzykręgowego.
Zrozumienie tej różnicy pomaga lepiej ocenić skalę problemu, możliwe objawy oraz sposób leczenia.
Jak zbudowany jest krążek międzykręgowy?
Kręgosłup składa się z kręgów oddzielonych krążkami międzykręgowymi, nazywanymi dyskami. Ich zadaniem jest amortyzowanie obciążeń i umożliwienie ruchu kręgosłupa.
Każdy dysk ma dwie podstawowe części. Zewnętrzną stanowi pierścień włóknisty, który jest elastyczną i wytrzymałą strukturą zbudowaną z włókien kolagenowych. W środku znajduje się jądro miażdżyste, czyli galaretowata substancja o dużej zawartości wody.
Dzięki takiej budowie krążki działają jak naturalne poduszki między kręgami. Z wiekiem oraz pod wpływem przeciążeń ich struktura może się jednak stopniowo zmieniać.
Czym jest wypuklina krążka międzykręgowego?
Wypuklina to sytuacja, w której krążek międzykręgowy zaczyna uwypuklać się poza swój naturalny obrys. Dochodzi do tego na skutek osłabienia pierścienia włóknistego, który przestaje równomiernie utrzymywać jądro miażdżyste.
Najważniejszą cechą wypukliny jest to, że pierścień włóknisty pozostaje ciągły. Nie dochodzi do jego przerwania. Dysk jedynie uwypukla się w kierunku kanału kręgowego lub otworów międzykręgowych.
Zmiana może mieć niewielkie rozmiary i przez długi czas nie powodować objawów. W wielu przypadkach jest wykrywana przypadkowo podczas rezonansu magnetycznego wykonywanego z innego powodu.
Czym jest przepuklina kręgosłupa?
Przepuklina krążka międzykręgowego oznacza bardziej zaawansowane uszkodzenie dysku. W tym przypadku dochodzi do przerwania pierścienia włóknistego.
Przez powstałe uszkodzenie część jądra miażdżystego może wydostać się na zewnątrz i przemieszczać w kierunku kanału kręgowego. Taka zmiana częściej uciska struktury nerwowe znajdujące się w kręgosłupie.
To właśnie ucisk na nerwy powoduje wiele charakterystycznych objawów, które kojarzone są z przepukliną.
Najważniejsze różnice między wypukliną, a przepukliną
Choć oba pojęcia dotyczą krążka międzykręgowego, różnią się stopniem uszkodzenia dysku.
W wypuklinie pierścień włóknisty pozostaje nienaruszony. Krążek jest zdeformowany i uwypukla się, ale jego struktura nie jest przerwana.
W przepuklinie dochodzi do pęknięcia pierścienia włóknistego. Jądro miażdżyste wydostaje się poza jego granice i może przemieszczać się w przestrzeni kanału kręgowego.
Różnica dotyczy także nasilenia objawów. Wypuklina często przebiega bezobjawowo lub powoduje umiarkowany ból pleców. Przepuklina częściej wywołuje dolegliwości neurologiczne.
Jakie objawy mogą się pojawić?
Objawy zależą głównie od tego, czy zmiana uciska nerwy wychodzące z kręgosłupa.
Przy wypuklinie najczęściej pojawia się miejscowy ból pleców lub uczucie sztywności w danym odcinku kręgosłupa. Dolegliwości mogą nasilać się podczas długiego siedzenia, schylania lub podnoszenia ciężarów.
Przepuklina częściej powoduje objawy promieniujące. W odcinku lędźwiowym może to być ból biegnący przez pośladek i nogę, znany jako rwa kulszowa. W odcinku szyjnym dolegliwości mogą promieniować do barku lub ręki.
Czasem pojawia się także drętwienie, mrowienie albo osłabienie siły mięśniowej w kończynie.
Jak wygląda diagnostyka?
Podstawą diagnostyki jest dokładny wywiad oraz badanie fizykalne. Lekarz ocenia zakres ruchu kręgosłupa, napięcie mięśni oraz reakcję na określone testy neurologiczne.
Najdokładniejszą metodą oceny dysków międzykręgowych jest rezonans magnetyczny. Badanie pozwala zobaczyć zarówno wypuklinę, jak i przepuklinę oraz określić ich wielkość i lokalizację.
Czasem wykonuje się także tomografię komputerową lub zdjęcie rentgenowskie, które pokazuje ogólną budowę kręgosłupa.
Jak wygląda leczenie?
Sposób leczenia zależy od stopnia zmian oraz nasilenia objawów.
W przypadku wypukliny najczęściej stosuje się leczenie zachowawcze. Obejmuje ono fizjoterapię, ćwiczenia wzmacniające mięśnie kręgosłupa, terapię manualną oraz czasową zmianę aktywności.
Pomocne bywa również ograniczenie długiego siedzenia oraz nauka prawidłowego podnoszenia ciężkich przedmiotów.
Przy przepuklinie postępowanie często zaczyna się podobnie. W wielu przypadkach rehabilitacja i leczenie przeciwbólowe przynoszą poprawę. Jeśli jednak objawy neurologiczne są silne lub utrzymują się przez długi czas, lekarz może rozważyć leczenie operacyjne.
Zabieg polega zazwyczaj na usunięciu fragmentu dysku uciskającego nerw.
Dlaczego zmiany w krążkach międzykręgowych powstają?
Na kondycję dysków wpływa wiele czynników. Jednym z najważniejszych jest naturalny proces starzenia. Z wiekiem krążki tracą część wody i stają się mniej elastyczne.
Duże znaczenie mają także przeciążenia kręgosłupa. Wielogodzinna praca siedząca, brak ruchu, nadwaga oraz częste podnoszenie ciężkich przedmiotów zwiększają ryzyko zmian w obrębie dysków.
U części osób istotną rolę odgrywają również predyspozycje genetyczne.
Wypuklina i przepuklina kręgosłupa są więc powiązane z tym samym procesem uszkadzania krążka międzykręgowego, ale oznaczają różne etapy tego zjawiska. Zrozumienie, na czym polega ta różnica, ułatwia interpretację wyniku badań oraz rozmowę z lekarzem o dalszym postępowaniu.
Źródło: www.silesiainfo.pl
